Główny bohater, Kordian, przechodzi głęboką ewolucję od wrażliwego, nieszczęśliwego młodzieńca, który rozważa samobójstwo z powodu zawiedzionych miłości i braku sensu życia, do dojrzałego patrioty gotowego poświęcić się dla ojczyzny. Podróż po Europie, podczas której Kordian konfrontuje swoje wzniosłe ideały z prozą życia, materializmem i obłudą świata (doświadczenia we Włoszech, w Londynie i u papieża), ostatecznie prowadzi go do zrozumienia potrzeby działania.