W kolejnych scenach Konrad mierzy się z postaciami symbolizującymi różne postawy społeczne i narodowe. Szczególne znaczenie mają jego rozmowy z Maskami, podczas których prowadzi spór z samym sobą i zastanawia się nad patriotyzmem, tradycją, sztuką, religią oraz odpowiedzialnością jednostki za wspólnotę. Ważną rolę odgrywa również Geniusz, uosabiający siłę romantycznej tradycji, wobec której Konrad próbuje określić własne stanowisko.

„Wyzwolenie” to dramat o potrzebie wewnętrznej przemiany narodu i poszukiwaniu nowoczesnego rozumienia patriotyzmu. Wyspiański krytycznie przygląda się polskim mitom narodowym i pyta, czy sama pamięć o dawnej wielkości oraz romantyczne marzenia wystarczą do odzyskania wolności. To utwór pełen symboli, dyskusji i teatralnych metafor, w którym walka o niepodległość staje się jednocześnie walką o świadomość, odpowiedzialność i duchową dojrzałość.