W skład tomu wchodzą wybitne utwory:
Nasza szkapa,
Dym,
Miłosierdzie gminy,
Mendel Gdański.

To historie o biedzie, niesprawiedliwości społecznej, samotności i wykluczeniu, ale także o godności, miłości rodzinnej i człowieczeństwie, które potrafi przetrwać nawet w najtrudniejszych warunkach. Konopnicka nie moralizuje — pokazuje życie takim, jakie jest, skłaniając do refleksji i współczucia.

Książka stanowi ważną lekturę dla młodzieży, pomagając zrozumieć realia XIX-wiecznego społeczeństwa, a zarazem odkryć ponadczasowe wartości: empatię, wrażliwość społeczną i odpowiedzialność za drugiego człowieka. To klasyka literatury polskiej, która wciąż porusza i pozostaje aktualna.